Wat is een kartelschaar?
Een kartelschaar is een schaar met gevormde snijbladen die geen rechte, maar een decoratieve rand knippen. Afhankelijk van het model ontstaat bijvoorbeeld een zigzag-, golf- of andere patroonrand. Kartelscharen worden daarom ook wel sierscharen, figuurscharen of zigzagscharen genoemd.
Ze worden vooral gebruikt voor papierhobby’s zoals kaarten maken, scrapbooking, labels, uitnodigingen en knutselen met kinderen. Voor lange rechte kniplijnen of zeer kleine details is een gewone schaar of precisieschaar meestal geschikter.
Welke kartelschaar kies je?
De beste kartelschaar hangt vooral af van het gewenste patroon en het materiaal dat je wilt knippen.
| Je wilt maken |
Geschikte keuze |
| Speelse randen voor kinderknutsels |
Een duidelijke zigzag- of golfschaar |
| Kaarten en uitnodigingen |
Een fijn patroon dat past bij kleinere papierformaten |
| Scrapbookranden en fotomatten |
Een sierschaar met een gelijkmatig, goed zichtbaar patroon |
| Cadeaulabels en decoratieve stroken |
Een compacte kartelschaar die gemakkelijk rond kleine vormen knipt |
| Veel verschillende randen maken |
Een set met meerdere patroonmessen of verschillende sierscharen |
| Gebruik door kinderen |
Een kindvriendelijk model dat past bij de aangegeven leeftijd |
Controleer bij ieder product welk patroon de schaar knipt en voor welke materialen het model geschikt is. Niet iedere kartelschaar kan dik karton, foam of textiel verwerken.
Wat is het verschil tussen een kartelschaar, sierschaar en zigzagschaar?
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar kunnen iets anders benadrukken:
- Kartelschaar: algemene benaming voor een schaar die een patroonrand knipt.
- Sierschaar: verzamelnaam voor scharen met decoratieve snijpatronen.
- Zigzagschaar: een specifiek type kartelschaar dat een hoekig zigzagpatroon maakt.
- Figuurschaar: wordt soms gebruikt voor modellen met andere vormen, zoals golven of schulpranden.
Voor algemeen knipwerk kun je ook ons assortiment hobbyscharen en creatieve scharen bekijken. Voor zeer kleine figuren en details is een precisieschaar meestal handiger.
Waarvoor gebruik je een kartelschaar?
Een kartelschaar is geschikt voor projecten waarbij de rand onderdeel is van de decoratie. Je kunt de schaar onder andere gebruiken voor:
- randen van wenskaarten en uitnodigingen;
- scrapbookpagina’s en fotomatten;
- cadeaulabels en naamkaartjes;
- decoratieve papierstroken;
- schoolprojecten en kinderknutsels;
- menukaarten en tafeldecoratie;
- papierfiguren, collages en plakwerk;
- randen van dun karton en designpapier.
Combineer kartelranden bijvoorbeeld met designpapier, hobbykarton, stickers en hobbylijm.
Welk materiaal kun je knippen met een kartelschaar?
De meeste hobbymodellen zijn bedoeld voor lichte materialen. Denk aan:
- gewoon papier;
- designpapier;
- scrapbookpapier;
- dun karton;
- foto’s, wanneer het model daarvoor geschikt is;
- dun knutselpapier en lichte decoratiematerialen.
Gebruik een kartelschaar niet automatisch voor dik karton, foam, hard kunststof, stof of metaalfolie. Dat kan de gevormde snijbladen beschadigen of ervoor zorgen dat de schaar niet meer netjes sluit. Volg altijd de productomschrijving.
Hoe knip je een nette kartelrand?
- Test het patroon. Knip eerst een proefstrookje om te zien hoe breed de rand wordt.
- Teken eventueel een hulplijn. Zo blijft de rand recht over een langere afstand.
- Begin aan één zijde. Plaats het materiaal goed tussen de bladen.
- Knip de schaar volledig dicht. Zo ontstaat het volledige patroon.
- Laat het volgende deel aansluiten. Gebruik het laatste stukje van de vorige knip als richtpunt.
- Werk rustig door. Trek het papier niet tijdens het knippen.
Voor een regelmatig patroon is het belangrijk dat iedere nieuwe knip precies aansluit op de vorige. Bij veel modellen kun je de laatste kartelvorm gebruiken als markering voor de volgende knip.
Rechte randen, stroken en vormen knippen
Een kartelschaar werkt het eenvoudigst bij rechte papierstroken. Wil je een cirkel, label of bocht decoratief afwerken, draai dan het materiaal geleidelijk tijdens het knippen. Kleine of scherpe bochten zijn vaak lastig, omdat het patroon voldoende ruimte nodig heeft.
Je kunt ook eerst een vorm uit papier knippen met een gewone schaar, pons of snijmal en daarna alleen een geschikte rechte rand met de kartelschaar afwerken.
Kartelscharen voor kaarten maken en scrapbooking
Bij kaarten maken en scrapbooking kun je een kartelschaar gebruiken om extra lagen en contrast aan te brengen. Knip bijvoorbeeld een gekleurd stuk karton iets groter dan een foto of kaartje en geef de buitenrand een decoratief patroon.
Ideeën voor gebruik:
- een zigzagrand rond een foto;
- een golfrand langs een verjaardagskaart;
- decoratieve stroken tussen verschillende papierlagen;
- kleine labels met een sierlijke onderrand;
- een patroonrand langs een scrapbookvak of journalingkaart;
- meerdere kartelpatronen combineren in één project.
Voor extra vormen kun je kartelscharen combineren met papierponsen en snijmallen en stansmallen.
Kartelscharen voor kinderen en school
Decoratieve scharen zijn leuk voor knutselactiviteiten op school, de BSO en thuis. Kinderen zien direct een patroon ontstaan en kunnen eenvoudige kaarten, slingers, labels en collages maken.
Kies altijd een schaar die geschikt is voor de leeftijd en handgrootte van het kind. Laat jonge kinderen onder begeleiding werken en leg uit dat een kartelschaar alleen voor geschikt knutselmateriaal wordt gebruikt.
Waarom knipt mijn kartelschaar niet goed?
Het materiaal is te dik
Wanneer papier of karton te dik is, sluiten de gevormde bladen mogelijk niet goed. Kies dunner materiaal of controleer of de schaar geschikt is voor het gebruikte karton.
Het papier scheurt in plaats van knipt
Dit kan komen door botte of vervuilde bladen, te dun en slap papier of een onvolledige knipbeweging. Knip de schaar rustig en volledig dicht.
Het patroon sluit niet mooi aan
Laat iedere volgende knip aansluiten op het laatste deel van het vorige patroon. Maak vooraf een proefrand om te oefenen.
De schaar loopt stroef
Lijmresten, papierstof of ongeschikt materiaal kunnen de werking beïnvloeden. Maak de bladen voorzichtig schoon volgens de onderhoudsinstructies van het product.
Kartelscharen schoonmaken en bewaren
- gebruik de schaar alleen voor geschikte materialen;
- verwijder lijmresten en papierstof na gebruik;
- bewaar de schaar droog en gesloten;
- voorkom dat de gevormde bladen vallen of verbuigen;
- bewaar verschillende patronen overzichtelijk bij elkaar;
- gebruik dezelfde schaar niet voor papier en textiel, tenzij dit expliciet is toegestaan.
Gebruik geen agressief reinigingsmiddel zonder te controleren of dit geschikt is voor het materiaal van de schaar.
Onze aanbevelingen voor kartelscharen
Voor algemeen knutselen en schoolprojecten adviseren we een duidelijk zigzag- of golfpatroon. Dit geeft snel een zichtbaar resultaat en is geschikt voor verschillende soorten papierdecoratie.
Voor kaarten maken en scrapbooking is een fijner, regelmatig patroon vaak mooier. Let hierbij op de breedte van de kartelrand, zodat deze past bij kleinere kaarten, labels en fotomatten.
Gebruik voor gewone rechte kniplijnen een goede hobbyschaar en voor kleine details een precisieschaar. Zo blijft de kartelschaar speciaal voor decoratieve randen en gaan de patroonbladen langer mee.
Veelgestelde vragen over kartelscharen
Waarvoor gebruik je een kartelschaar?
Een kartelschaar gebruik je om decoratieve patroonranden te knippen in papier en geschikt dun karton. De schaar wordt veel gebruikt voor kaarten, scrapbooking, labels en kinderknutsels.
Is een kartelschaar hetzelfde als een zigzagschaar?
Een zigzagschaar is een soort kartelschaar. Niet iedere kartelschaar maakt een zigzag; er bestaan ook golven, schulpranden en andere patronen.
Kan een kartelschaar karton knippen?
Veel modellen zijn geschikt voor dun karton, maar niet voor zeer dik of zwaar karton. Controleer altijd de productomschrijving.
Kun je stof knippen met een hobbykartelschaar?
Niet automatisch. Een kartelschaar voor papier is anders dan een kartelschaar voor textiel. Gebruik de schaar alleen voor stof wanneer dit expliciet bij het product staat.
Hoe laat je een kartelpatroon netjes aansluiten?
Gebruik het laatste gedeelte van de vorige knip als richtpunt voor de volgende. Oefen eerst op een proefstrookje en knip steeds volledig door.
Zijn kartelscharen geschikt voor kinderen?
Dat hangt af van het model en de aangegeven leeftijd. Kies een kindvriendelijke schaar en laat jonge kinderen onder begeleiding werken.
Waarom scheurt het papier bij het knippen?
Het papier kan te dun of slap zijn, de schaar kan vervuild zijn of de knipbeweging wordt niet volledig uitgevoerd. Test een ander papier en knip rustig door.
Hoe maak je een kartelschaar schoon?
Verwijder papierstof en lijmresten voorzichtig met een zachte doek en een middel dat geschikt is voor de schaar. Zorg dat de schaar daarna goed droog is.
Welke kartelschaar is geschikt voor scrapbooking?
Voor scrapbooking is een fijn en regelmatig patroon praktisch. Kies een patroon dat past bij het formaat van foto’s, labels en papierlagen die je vaak gebruikt.
Wat is het verschil tussen een kartelschaar en precisieschaar?
Een kartelschaar maakt decoratieve patroonranden. Een precisieschaar heeft smalle, scherpe punten en is bedoeld voor het nauwkeurig uitknippen van kleine details en contouren.
